ემპანადასი — ხორცის შიგთავსით მომზადებული არომატული ღვეზელები
ემპანადასი არის ცომში მოქცეული შიგთავსის მქონე ღვეზელის ტიპის კერძი, რომელიც სხვადასხვა ქვეყნის სამზარეულოში განსხვავებული ფორმითა და შიგთავსით გვხვდება. მისი მთავარი თავისებურება თხელი ცომისა და არომატული შიგთავსის კომბინაციაა. მსგავსი შიგთავსიანი ცომეული განსაკუთრებით მოსახერხებელია როგორც ოჯახური სადილისთვის, ისე სუფრისთვის.
ემპანადასის მომზადება შესაძლებელია როგორც ღუმელში გამოცხობით, ისე ტაფაზე ზეთში შეწვით. წარმოდგენილ რეცეპტში გამოიყენება ხორცის ფარში, ხახვი, ნიორი, მოხარშული კვერცხი, არაჟანი და არომატული სანელებლები, რაც შიგთავსს განსაკუთრებულ გემოსა და სასიამოვნო ტექსტურას აძლევს.
ემპანადასის ტრადიცია სხვადასხვა რეგიონში განსხვავებულად არის ჩამოყალიბებული. კერძის სახელწოდება ესპანურ სიტყვას უკავშირდება და ზოგადად ცომში შიგთავსის მოქცევას აღნიშნავს. ისტორიულად მსგავსი ღვეზელები მოსახერხებელი საკვები იყო მგზავრობისა და სამუშაოს დროსაც.
ინგრედიენტები
300 გრამი ფქვილი
400 გრამი ღორის ხორცის ფარში
2 კვერცხი
4 კვერცხის გული
200 გრამი კარაქი
100–120 მილილიტრი რძე
2 თავი ხახვი
4 კბილი ნიორი
4 სუფრის კოვზი არაჟანი
ნახევარი ჩაის კოვზი გამაფხვიერებელი
კურკუმა — გემოვნებით
ბაზილიკი — გემოვნებით
როზმარინი — გემოვნებით
მარილი — გემოვნებით
შავი პილპილი — გემოვნებით
ზეთი — მოშუშვისა და საცხობი ფორმის მოსამზადებლად
მომზადების წესი
ცომის მომზადება
პირველ ეტაპზე მოამზადეთ ცომი. ჯამში შეურიეთ 100–120 მილილიტრი რძე, გამაფხვიერებელი, 200 გრამი კარაქი და 2 კვერცხის გული.
შემდეგ ნელ-ნელა დაუმატეთ ფქვილი და მოზილეთ ერთგვაროვანი, რბილი ცომი. ფქვილი ეტაპობრივად ჩაყარეთ, რათა ცომი ზედმეტად მაგარი არ გამოვიდეს.
მომზადებული ცომი შეფუთეთ და შედგით მაცივარში დაახლოებით 2 საათით. სურვილის შემთხვევაში, მისი დატოვება შესაძლებელია მთელი ღამითაც.
ხორცის შიგთავსის მომზადება
ხახვი და ნიორი წვრილად დაჭერით. ტაფაზე გააცხელეთ მცირე რაოდენობით ზეთი, დაუმატეთ ხახვი და ნიორი და მოშუშეთ, სანამ არ დარბილდება.
შემდეგ დაუმატეთ 400 გრამი ფარში. რეცეპტში გამოყენებულია ღორის ფარში, თუმცა სურვილის შემთხვევაში შესაძლებელია საქონლის ან შერეული ფარშის გამოყენებაც.
ფარშს მოაყარეთ მარილი, შავი პილპილი, კურკუმა, ბაზილიკი და როზმარინი. კარგად აურიეთ და გააგრძელეთ მომზადება, სანამ ფარში სრულად არ მოიხარშება.
ცალკე მოხარშეთ 2 კვერცხი, გააგრილეთ, გაფცქვენით და წვრილად დაჭერით. მომზადებულ ხორცის მასას დაუმატეთ დაჭრილი მოხარშული კვერცხი, 4 სუფრის კოვზი არაჟანი და მწვანილი. ყველაფერი კარგად აურიეთ, რათა ინგრედიენტები თანაბრად გადანაწილდეს.
ემპანადასის ფორმირება
მაცივრიდან გამოიღეთ დასვენებული ცომი და გააბრტყელეთ თხლად.
დიდი ჭიქის ან მრგვალი საჭრელის საშუალებით ამოჭერით დაახლოებით 8–10 სანტიმეტრი დიამეტრის წრეები.
თითოეულ ცომის რგოლზე მოათავსეთ დაახლოებით 1 სუფრის კოვზი ხორცის შიგთავსი. ცომი გადაკეცეთ და კიდეები კარგად შეაერთეთ, ვარენიკების მსგავსად.
ფორმირებისას ყურადღება მიაქციეთ, რომ კიდეები მჭიდროდ დაიხუროს და გამოცხობისას შიგთავსი გარეთ არ გამოვიდეს.
მომზადებული ღვეზელები მოათავსეთ ზეთწასმულ საცხობ ფორმაზე. დარჩენილი კვერცხის გულები კარგად ათქვიფეთ და თითოეულ ღვეზელს ზემოდან გადაუსვით. ეს ზედაპირს გამოცხობისას ლამაზ, ოქროსფერ შეფერილობას მისცემს.
გამოცხობა
ღუმელი წინასწარ გააცხელეთ 200 გრადუსამდე.
საცხობ ფორმაში მოთავსებული ემპანადასი შედგით გახურებულ ღუმელში და აცხვეთ დაახლოებით 20–25 წუთის განმავლობაში, სანამ ზედაპირი კარგად არ შეწითლდება.
გამოცხობის ზუსტი დრო შეიძლება ოდნავ განსხვავდებოდეს ღუმელის თავისებურებისა და ღვეზელების ზომის მიხედვით, ამიტომ ბოლო ეტაპზე მათი ზედაპირის შეფერილობასაც მიაქციეთ ყურადღება.
ტაფაზე მომზადების ვარიანტი
ემპანადასის მომზადება შესაძლებელია ზეთშიც. ამისთვის ფორმირებული ღვეზელები მოათავსეთ გაცხელებულ ზეთში და შეწვით ორივე მხრიდან სასიამოვნო შეფერილობის მიღებამდე.
ამ მეთოდით მომზადებისას კერძი უფრო ცხიმიანი გამოდის, ვიდრე ღუმელში გამოცხობის შემთხვევაში. ამიტომ, თუ გსურთ უფრო მსუბუქი მომზადების მეთოდი, უმჯობესია ღუმელი გამოიყენოთ.
მსგავსი შიგთავსიანი ღვეზელები მსოფლიოს სხვადასხვა სამზარეულოში განსხვავებული რეცეპტებით მზადდება. მაგალითად, არგენტინაში ემპანადასის რეგიონული სახეობები ერთმანეთისგან როგორც შიგთავსით, ისე მომზადების მეთოდით განსხვავდება.
როგორ მივირთვათ ემპანადასი
გამომცხვარი ემპანადასი შეგიძლიათ მიირთვათ როგორც დამოუკიდებელ კერძად, ასევე საყვარელ სოუსთან ან ბოსტნეულის სალათთან ერთად.
განსაკუთრებით სასიამოვნოა მისი მირთმევა მაშინ, როდესაც ღვეზელები ახლად გამომცხვარია და ცომი ჯერ კიდევ ნაზი და არომატულია, ხოლო შიგთავსი — წვნიანი და სანელებლებით გაჯერებული.
პრაქტიკული რჩევები
ცომის მომზადებისას მნიშვნელოვანია ფქვილის ეტაპობრივად დამატება. ამ გზით უფრო მარტივად გააკონტროლებთ მის კონსისტენციას.
თუ ცომს მთელი ღამით მაცივარში ტოვებთ, მომზადებამდე რამდენიმე წუთით ადრე გამოიღეთ, რათა ოდნავ დარბილდეს და ადვილად გაიბრტყელოს.
შიგთავსი ცომზე ძალიან დიდი რაოდენობით არ მოათავსოთ. დაახლოებით ერთი სუფრის კოვზი საკმარისია, რომ ღვეზელი მარტივად დაიხუროს და გამოცხობისას ფორმა შეინარჩუნოს.
კიდეების შეკვრისას ისინი კარგად დააფიქსირეთ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ ემპანადასს ტაფაზე ამზადებთ.
ემპანადასის ფორმა და შიგთავსი სხვადასხვა კულინარიულ ტრადიციაში განსხვავდება, ამიტომ ღორის ხორცით, მოხარშული კვერცხითა და არაჟნით მომზადებული ეს ვარიანტი შეიძლება განვიხილოთ როგორც კონკრეტული საოჯახო რეცეპტი და არა კერძის ერთადერთი ტრადიციული ფორმა.
შეჯამება
ემპანადასი არის გემრიელი და არომატული ღვეზელი, რომლის მომზადებაც შედარებით მარტივი პროდუქტებით არის შესაძლებელი. ნაზი, კარაქიანი ცომი, ხორცის ფარში, ხახვი, ნიორი, მოხარშული კვერცხი, არაჟანი და სანელებლები ერთმანეთს კარგად ერწყმის და საბოლოოდ გამოდის ხრაშუნა ზედაპირისა და არომატული შიგთავსის მქონე კერძი.
შეგიძლიათ აირჩიოთ ღუმელში გამოცხობა ან ტაფაზე შეწვა და მიირთვათ სოუსთან ან ბოსტნეულის სალათთან ერთად.
წყაროები
Ministerio de Inclusión, Seguridad Social y Migraciones. La cocina del pan: empanada, hornazo y coca [Internet]. Madrid: Gobierno de España; 2026.
Ministerio de Cultura. La gastronomía como patrimonio cultural de los argentinos [Internet]. Buenos Aires: Gobierno de Argentina; 2020.
Argentina.gob.ar. Empanadas: Salta, Jujuy, Tucumán y más [Internet]. Buenos Aires: Gobierno de Argentina; 2025.
Rojas-Le-Fort M, Pérez-Sánchez G. La empanada chilena. Revista de Gastronomía y Cocina. 2023;[cited 2026 Aug 30]
