წყალი – ორგანიზმისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ელემენტი და მისი როლი ყოველდღიურ კვებაში
წყალი ადამიანის ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციონირების ერთ-ერთი მთავარი საფუძველია. ის არა მხოლოდ წყურვილის მოკვლის საშუალებაა, არამედ მონაწილეობს თითქმის ყველა სასიცოცხლო პროცესში.
წყალი მონაწილეობს ნივთიერებათა ცვლის პროცესებში, ხელს უწყობს საჭმლის მონელებას, უზრუნველყოფს სხეულის ტემპერატურის რეგულირებას და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციონირების შენარჩუნებაში. ყოველდღიურად მისი საკმარისი რაოდენობით მიღება აუცილებელია ასაკის, ცხოვრების წესისა და გარემო პირობების მიუხედავად.
რა განსაზღვრავს ორგანიზმის მოთხოვნას წყალზე?
წყალზე მოთხოვნა ყველა ადამიანისთვის ერთნაირი არ არის. მისი საჭირო რაოდენობა დამოკიდებულია რამდენიმე მნიშვნელოვან ფაქტორზე, მათ შორის:
- ყოველდღიურ კვებით რაციონზე;
- ფიზიკურ და შრომით დატვირთვაზე;
- გარემოს ტემპერატურასა და კლიმატურ პირობებზე;
- ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე;
- ინდივიდუალურ ფიზიოლოგიურ თავისებურებებზე.
მაგალითად, ცხელ ამინდში ან ინტენსიური ფიზიკური აქტივობის დროს ორგანიზმი ოფლის სახით მეტ წყალს კარგავს. შესაბამისად, ასეთ პირობებში სითხის მოთხოვნილებაც მნიშვნელოვნად იზრდება.
როგორ იღებს ორგანიზმი წყალს?
ადამიანის ორგანიზმი წყალს მხოლოდ სასმელი წყლის სახით არ იღებს. მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი საკვებიდან და ნივთიერებათა ცვლის პროცესიდანაც მიიღება.
საშუალოდ დღის განმავლობაში:
- დაახლოებით 1–1,5 ლიტრი მიიღება თავისუფალი სითხეების სახით, როგორიცაა წყალი, ჩაი, ყავა და სხვადასხვა წვნიანი;
- დაახლოებით 1–1,5 ლიტრი ორგანიზმში ხვდება საკვების საშუალებით;
- დაახლოებით 0,3–0,4 ლიტრი თავად ორგანიზმში წარმოიქმნება ნივთიერებათა ცვლის პროცესში.
ეს ნიშნავს, რომ ყოველდღიური ჰიდრატაცია მხოლოდ სასმელ წყალზე არ არის დამოკიდებული, თუმცა მისი ცალკე მიღება მაინც განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ინარჩუნებს.
რომელი პროდუქტები შეიცავს ყველაზე მეტ წყალს?
ბევრი ყოველდღიური პროდუქტი წყლის მნიშვნელოვანი წყაროც არის. მათი წყლის შემცველობა საშუალოდ ასეთია:
- ბოსტნეული, ხილი და კენკრა — 85–95%;
- რძე — 88%;
- კვერცხი — 74%;
- თევზი — 75–80%;
- ხორცი — 60–70%;
- ყველი — 40–50%;
- პური — 40–45%.
ამ პროდუქტების რეგულარული მოხმარება ორგანიზმის სითხის ბალანსის შენარჩუნებასაც უწყობს ხელს, თუმცა ისინი სასმელი წყლის სრულფასოვან შემცვლელად არ მიიჩნევა.
როგორ სჯობს წყლის დალევა?
სპეციალისტების რეკომენდაციით, წყურვილის დროს წყალი სასურველია ნელა, მცირე ყლუპებით მივიღოთ. ოპტიმალურია მისი დალევა 5–10 წუთიანი ინტერვალებით და არა ერთბაშად დიდი რაოდენობით.
ასევე მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ წყურვილის შეგრძნება წყლის მიღებისთანავე ყოველთვის არ ქრება. ჩვეულებრივ, ორგანიზმს დაახლოებით 10–12 წუთი სჭირდება, რათა საჭმლის მომნელებელი სისტემა წყალს შეიწოვოს და წყურვილის შეგრძნება შემცირდეს.
წყლის მიღება ჭამის დროს – რას ამბობს თანამედროვე კვლევა?
დიდი ხნის განმავლობაში არსებობდა მოსაზრება, რომ ჭამის დროს წყლის ან სხვა სითხის მიღება კუჭის წვენს აზავებს და საჭმლის მონელებას ანელებს.
თუმცა თანამედროვე სამეცნიერო კვლევებმა ეს თეორია არ დაადასტურა. არსებული მონაცემების მიხედვით, ჭამის დროს ზომიერი რაოდენობით წყლის მიღება თავისთავად არ იწვევს საჭმლის მონელების პროცესის დარღვევას და კუჭის ნორმალურ ფუნქციონირებაზე მნიშვნელოვან უარყოფით გავლენას არ ახდენს.
შეჯამება
წყალი ადამიანის ყოველდღიური კვებისა და ცხოვრების აუცილებელი ნაწილია. მისი საკმარისი რაოდენობით მიღება ხელს უწყობს ორგანიზმის ნორმალურ ფუნქციონირებას, მონაწილეობს ნივთიერებათა ცვლაში, თბორეგულაციაში და საჭმლის მონელების პროცესებში. მიუხედავად იმისა, რომ წყლის გარკვეულ რაოდენობას საკვებიდანაც ვიღებთ, სასმელი წყლის რეგულარული მიღება კვლავ რჩება ჯანმრთელი ცხოვრების წესის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კომპონენტად.
წყაროები
- World Health Organization. Healthy diet. Geneva: WHO; 2020.
- European Food Safety Authority. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for Water. EFSA Journal. 2010;8(3):1459.
- Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes for Water, Potassium, Sodium, Chloride, and Sulfate. Washington (DC): National Academies Press; 2005.
- U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central. Beltsville (MD): USDA.
