ორსულობა და ჯანსაღი კვება — დედის პირველი საჩუქარი ბავშვისთვის
ორსულობა ქალის ცხოვრებაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და პასუხისმგებლობით სავსე პერიოდია. ამ დროს ორგანიზმში მრავალი ფიზიოლოგიური ცვლილება მიმდინარეობს და დედის ყოველდღიური ჩვევები პირდაპირ გავლენას ახდენს მომავალი ბავშვის განვითარებაზე. სწორედ ამიტომ ითვლება, რომ სწორად დაგეგმილი კვება ორსულობის პერიოდში ბავშვისთვის პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი საჩუქარია.
როგორც სპეციალისტები აღნიშნავენ, ორსულობის დროს საკვების მნიშვნელობა მხოლოდ ენერგიის მიღებით არ განისაზღვრება. ის დაკავშირებულია როგორც დედის ჯანმრთელობის შენარჩუნებასთან, ისე ნაყოფის სრულფასოვან ზრდასთან. ამ კონტექსტში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ისეთ საკითხებს, როგორიცაა ჯანსაღი კვების პრინციპები, რომლებიც ადამიანის ყოველდღიური ცხოვრების განუყოფელი ნაწილია.
რატომ არის კვება ორსულობის პერიოდში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი
ორსულის ორგანიზმს ჩვეულებრივზე მეტი საკვები ნივთიერება სჭირდება. ეს გამოწვეულია იმით, რომ ორგანიზმი ერთდროულად ორი სიცოცხლის უზრუნველყოფაზე მუშაობს. ამ პერიოდში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ისეთი კომპონენტები, როგორიცაა:
ცილა
რკინა
კალციუმი
ფოლიუმის მჟავა
იოდი
სხვა აუცილებელი მიკროელემენტები
ამ ნივთიერებების საკმარისი რაოდენობით მიღება ხელს უწყობს ისეთი გართულებების პრევენციას, როგორიცაა ანემია, მიკროელემენტთა დეფიციტი, ნაადრევი მშობიარობა და ნაყოფის არასაკმარისი განვითარება.
კვების რაციონის დაგეგმვისას მნიშვნელოვანია ყურადღება მიექცეს პროდუქტებს, რომლებიც ბუნებრივად მდიდარია აუცილებელი ნივთიერებებით. მაგალითად, რკინის შემცველი პროდუქტების მნიშვნელობაზე ხშირად საუბრობენ იმ სტატიებშიც, რომლებიც ეხება რკინის შემცველ საკვებს ყოველდღიურ რაციონში.
ორსულობისას რაოდენობა კი არა, ხარისხია მთავარი
ორსულობასთან დაკავშირებულ ერთ-ერთ გავრცელებულ მითს წარმოადგენს მოსაზრება, რომ ამ პერიოდში ქალმა საკვები ორმაგი რაოდენობით უნდა მიიღოს. რეალურად, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მთავარი არა საკვების რაოდენობის გაზრდაა, არამედ მისი ხარისხის გაუმჯობესება.
არაჯანსაღი პროდუქტები, როგორიცაა ზედმეტად ტკბილი საკვები, შაქრის მაღალი შემცველობის მქონე დესერტები ან დამუშავებული ხორცპროდუქტები, ორგანიზმს აუცილებელი ნივთიერებებით ვერ უზრუნველყოფს, მაშინაც კი, თუ მათი რაოდენობა გაიზრდება.
ამიტომ კვების რაციონში მნიშვნელოვანია ისეთი პროდუქტების ჩართვა, რომლებიც ბუნებრივად შეიცავს საჭირო ვიტამინებსა და მინერალებს. მაგალითად, კალციუმის მნიშვნელობაზე საუბრისას ხშირად ხაზგასმულია რძისა და რძის პროდუქტების როლი ყოველდღიურ კვებაში.
წონის ნორმალური მატება ორსულობის პერიოდში
ორსულობის განმავლობაში წონის მატება ბუნებრივი და აუცილებელი პროცესია, თუმცა ის ეტაპობრივად უნდა მოხდეს.
სამედიცინო რეკომენდაციების მიხედვით:
პირველი ტრიმესტრი — წონის მატება, როგორც წესი, მცირეა და დაახლოებით 900–1800 გრამს შეადგენს.
მეორე ტრიმესტრი — წონის მატება თანდათან იზრდება.
მესამე ტრიმესტრი — ნამატი მაქსიმუმს აღწევს.
სპეციალისტების რეკომენდაციით, მეორე და მესამე ტრიმესტრებში საშუალოდ თვეში დაახლოებით 1360–1800 გრამის მატება ითვლება ნორმად.
საერთო ჯამში, მთელი ორსულობის განმავლობაში ოპტიმალური წონის მატება დაახლოებით 10–15 კილოგრამს შეადგენს.
საკვების ბალანსის სწორად დაცვა ხელს უწყობს იმას, რომ წონის მატება იყოს თანაბარი და კონტროლირებადი. ამ საკითხთან დაკავშირებით ხშირად საუბრობენ სტატიებშიც, რომლებიც ეხება ბალანსირებული კვების მნიშვნელობას ყოველდღიურ ცხოვრებაში.
როგორ უნდა გამოიყურებოდეს ორსულის ყოველდღიური მენიუ
ორსულობის პერიოდში კვების რაციონი უნდა იყოს მრავალფეროვანი და დაბალანსებული. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ საკვები შეიცავდეს საკმარის რაოდენობას:
ცილების
რთული ნახშირწყლების
სასარგებლო ცხიმების
ვიტამინებისა და მინერალების
ცილების საკმარისი რაოდენობა აუცილებელია როგორც დედის ორგანიზმისთვის, ისე ნაყოფის ქსოვილების განვითარებისთვის. ამ თემაზე ხშირად საუბრობენ იმ მასალებშიც, რომლებიც ეხება ცილებით მდიდარ საკვებს და მის მნიშვნელობას კვებაში.
რაც შეეხება ცხიმებს, მათი სრულად გამორიცხვა კვების რაციონიდან დაუშვებელია. ცხიმები ორგანიზმისთვის ენერგიის მნიშვნელოვანი წყაროა და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ტვინის ნორმალურ განვითარებაში.
ამავე დროს მნიშვნელოვანია შაქრისა და გადამუშავებული ცხიმების შემცველი პროდუქტების ზომიერი გამოყენება, რათა კვების ბალანსი არ დაირღვეს.
დასკვნა
ორსულობის პერიოდში კვება განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს, რადგან ის პირდაპირ გავლენას ახდენს როგორც დედის ჯანმრთელობაზე, ისე მომავალი ბავშვის განვითარებაზე.
საკვების რაოდენობაზე მეტად ყურადღება უნდა მიექცეს მის ხარისხს, მრავალფეროვნებასა და ბალანსს. სწორედ სწორად დაგეგმილი კვება ქმნის იმ საფუძველს, რომელიც მომავალში ბავშვის ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.
წყაროები
Institute of Medicine. Nutrition During Pregnancy. Washington: National Academies Press; 2009.
World Health Organization. Guideline: Balanced Energy and Protein Supplementation During Pregnancy. Geneva: WHO; 2016.
Brown JE. Nutrition Through the Life Cycle. 6th ed. Boston: Cengage Learning; 2019.
Gibney MJ, Lanham-New SA, Cassidy A, Vorster HH. Introduction to Human Nutrition. 3rd ed. Oxford: Wiley-Blackwell; 2014.
