ბარდა – უნივერსალური ინგრედიენტი ზამთრის სალათებისთვის
ბარდა ერთ-ერთი ყველაზე მრავალმხრივი და პრაქტიკული პროდუქტია, რომელიც წარმატებით გამოიყენება როგორც ყოველდღიურ, ისე სადღესასწაულო სამზარეულოში. ის დაბალკალორიული, ცილოვანი კულტურაა და დაკონსერვებული ფორმითაც კი ინარჩუნებს თავის მნიშვნელოვან თვისებებს [1]. სწორედ ამიტომ, ბარდა ფართოდ არის წარმოდგენილი როგორც ქართულ, ისე საერთაშორისო კულინარიულ ტრადიციაში.
ზამთრის პერიოდში განსაკუთრებით აქტუალურია მწვანე დაკონსერვებული ბარდის გამოყენება სალათებში — ეს მარტივი გზა არის, რომ ერთდროულად მივიღოთ გემრიელი და მრავალფეროვანი კერძი. არაერთი რეცეპტის მსგავსად, მაგალითად, ბოსტნეულის სალათების სხვადასხვა ვარიანტში, ბარდა განსაკუთრებულ ტექსტურასა და ფერს მატებს კერძს.
ბარდა გამოიყენება მრავალი ტიპის სალათის მომზადებისას, ამიტომ სასურველია მაცივარში ყოველთვის გქონდეთ მისი ქილა. საინტერესოა, რომ ზოგიერთ რეცეპტში არა მხოლოდ მარცვლები, არამედ მარინადიც გამოიყენება სოუსის დასამზადებლად, რაც სალათას დამატებით არომატს სძენს. მაიონეზიანი სალათების მოყვარულებისთვის შეგიძლიათ იხილოთ მაიონეზიანი სალათების შერჩევა, სადაც ბარდაც ხშირად გვხვდება.
ქვემოთ წარმოდგენილია ბარდის საფუძველზე მომზადებული რამდენიმე პრაქტიკული და მრავალფეროვანი რეცეპტი.
სალათი კვერცხით და კიტრით
შემადგენლობა
150 გ ჩინური კომბოსტო
3 კვერცხი
200 გ დაკონსერვებული ბარდა
3 კიტრი
3 სუფრის კოვზი არაჟანი ან მაიონეზი
ახალი მწვანილი, მარილი გემოვნებით
მომზადება
ჩინური კომბოსტო დაჭერით გრძელი, თხელი ზოლებად. კიტრი და მოხარშული კვერცხი დაჭერით ოთხკუთხედებად. შეურიეთ ბარდა, დაამატეთ არაჟანი ან მაიონეზი, მოაყარეთ მარილი და წვრილად დაჭრილი ახალი მწვანილი. აურიეთ ერთგვაროვან მასამდე.
ეს სალათი განსაკუთრებით უხდება მსუბუქ სადილებს და იდეალურია მათთვის, ვინც ეძებს ზამთრის სალათების სწრაფ ვარიანტს.
ბარდის სალათი ბადრიჯნით
შემადგენლობა
1 დიდი ბადრიჯანი
2 კვერცხი
1 ხახვი
1 მჟავე კიტრი
100 გ დაკონსერვებული ბარდა
2 სუფრის კოვზი მცენარეული ზეთი
ახალი მწვანილი, მარილი გემოვნებით
მომზადება
ბადრიჯანი და ხახვი დაჭერით და მოშუშეთ მცენარეულ ზეთში. გააციეთ. დაუმატეთ დაჭრილი მოხარშული კვერცხი, მჟავე კიტრი და მწვანილი. ბოლოს შეურიეთ ბარდა, მოაყარეთ მარილი და სურვილისამებრ დაამატეთ მაიონეზი.
ბადრიჯნისა და ბარდის შეხამება განსაკუთრებით პოპულარულია აღმოსავლეთ ევროპის სამზარეულოში [2].
სალათი სტაფილოთი და კვერცხით
შემადგენლობა
2 კვერცხი
1 დიდი სტაფილო
50 გ მაგარი ყველი
150 გ დაკონსერვებული ბარდა
2 სუფრის კოვზი არაჟანი ან მაიონეზი
1 სუფრის კოვზი მდოგვი
2 კბილი ნიორი
1 სუფრის კოვზი სოიოს სოუსი
მომზადება
სტაფილო და ყველი გახეხეთ მსხვილ სახეხზე. დაამატეთ დაჭრილი კვერცხი და ბარდა. ცალკე შეურიეთ არაჟანი ან მაიონეზი, მდოგვი, დაჭყლეტილი ნიორი და სოიოს სოუსი, შემდეგ შეურიეთ სალათას და კარგად აურიეთ.
მსგავსი ინგრედიენტების კომბინაცია ხშირად გვხვდება სტაფილოს სალათების რეცეპტებში.
სალათი ქათმის ხორცით და სოკოთი
შემადგენლობა
350 გ მოხარშული ქათმის ფილე
3 კვერცხი
3 საშუალო კარტოფილი
1 ხახვი
1 სტაფილო
300 გ დაკონსერვებული სოკო
250 გ დაკონსერვებული ბარდა
ახალი მწვანილი
მცენარეული ზეთი, მარილი გემოვნებით
მომზადება
კარტოფილი და კვერცხი მოხარშეთ, გააციეთ და დაჭერით კუბიკებად. სტაფილო გახეხეთ და ხახვთან ერთად მოშუშეთ მცენარეულ ზეთში. შეურიეთ მოხარშული და გაწეწილი ქათმის ფილე, ბარდა და დაჭრილი სოკო. დაამატეთ მწვანილი და მარილი გემოვნებით.
ქათმისა და ბარდის კომბინაცია კლასიკურია და ხშირად გვხვდება ქათმის სალათების მრავალ ვარიაციაში.
სალათი შავი ქლიავის ჩირით
შემადგენლობა
150 გ გამოყვანილი ან მოხარშული ძეხვი
60 გ შავი ქლიავის ჩირი
2 კიტრი
100 გ დაკონსერვებული ბარდა
3 სუფრის კოვზი მაიონეზი
ახალი მწვანილი, მარილი გემოვნებით
მომზადება
კიტრი, ჩირი და ძეხვი დაჭერით პატარა ნაჭრებად. დაუმატეთ ბარდა, მწვანილი და მარილი. შეაზავეთ მაიონეზით და აურიეთ.
სადღესასწაულო ფენოვანი სალათი
შემადგენლობა
500 გ ღორის, ძროხის ან ქათმის გული
3 კვერცხი
2 საშუალო კარტოფილი
2 ხახვი
2 ახალი ან დაკონსერვებული კიტრი
50 გ ყველი
300 გ სოკო
150 გ დაკონსერვებული ბარდა
3 სუფრის კოვზი სოუსი
2 სუფრის კოვზი მცენარეული ზეთი
მარილი, მაიონეზი გემოვნებით
მომზადება
კარტოფილი და კვერცხი მოხარშეთ, გააციეთ და დაჭერით. გული დაჭერით და 30 წუთით მოათავსეთ სოუსში. შემდეგ მოშუშეთ მცენარეულ ზეთში 5–10 წუთი, დაამატეთ 50 მლ წყალი და გააგრძელეთ მოშუშვა მზადებამდე. პარალელურად მოშუშეთ სოკო.
დიდ ლანგარზე ფენებად დაალაგეთ: ჯერ გული, შემდეგ გახეხილი ყველი, ბარდა, სოკო, კარტოფილი, კიტრი და კვერცხი. თითოეულ ფენას მოასხით მაიონეზი.
ფენოვანი სალათების ტრადიცია განსაკუთრებით გავრცელებულია ევროპულ კულინარიაში [3].
გერმანული ლუდის სალათი ორცხობილით
შემადგენლობა
100 გ შებოლილი ძეხვი
100 გ ჭვავის კრეკერი
1 სტაფილო
1 დაკონსერვებული კიტრი
100 გ დაკონსერვებული ბარდა ან ლობიო
მაიონეზი, მწვანილი, მარილი გემოვნებით
მომზადება
სტაფილო მოხარშეთ, გააციეთ და დაჭერით. შეურიეთ დანარჩენ ინგრედიენტებს და მოაყარეთ მარილი. დაამატეთ მაიონეზი და აურიეთ.
მსგავსი სალათები პოპულარულია ცენტრალურ ევროპაში და ხშირად მზადდება ლუდის სუფრისთვის [4].
შეჯამება
ბარდა უნივერსალური ინგრედიენტია, რომელიც საშუალებას იძლევა მომზადდეს როგორც მსუბუქი, ისე ნოყიერი სალათები. მისი დაკონსერვებული ფორმა პრაქტიკულია და ამარტივებს ყოველდღიურ სამზარეულოს. სხვადასხვა ინგრედიენტთან კომბინაციით — ბოსტნეულთან, ხორცთან, სოკოსთან თუ ჩირთან — ბარდა ქმნის მრავალფეროვან და საინტერესო გემოს, რაც მას შეუცვლელ პროდუქტად აქცევს ზამთრის მენიუში.
წყაროები
McGee H. On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen. New York: Scribner; 2004.
Davidson A. The Oxford Companion to Food. 3rd ed. Oxford: Oxford University Press; 2014.
Montanari M. Food Is Culture. New York: Columbia University Press; 2006.
Kiple KF, Ornelas KC. The Cambridge World History of Food. Cambridge: Cambridge University Press; 2000.
