როგორ შევინახოთ ყველი დიდხანს ისე, რომ გემო და ხარისხი არ დაკარგოს
ყველი ქართული სუფრის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და მრავალფეროვანი პროდუქტია. მისი გამოყენება ყოველდღიურ კვებაში საუკუნეების განმავლობაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს. სხვადასხვა სახეობის ყველი არა მხოლოდ გემოთი, არამედ შემადგენლობითაც გამოირჩევა — ის შეიცავს ცილებს, ამინომჟავებს, ვიტამინებსა და მინერალებს, რომლებიც ორგანიზმისთვის აუცილებელია. სწორედ ამიტომ, ყველის მრავალფეროვანი გამოყენება ქართულ სამზარეულოში დღემდე აქტუალურ თემად რჩება.
სპეციალისტების შეფასებით, დაახლოებით 200 გრამი ყველი ადამიანის ორგანიზმის ყოველდღიურ მოთხოვნილებას ნაწილობრივ ფარავს ცხიმებზე, ცილებსა და მინერალურ ნივთიერებებზე. ამასთან, ყველი დადებით გავლენას ახდენს მეხსიერებასა და ნერვულ სისტემაზე, რის გამოც მას ხშირად ბავშვებისა და ხანდაზმულების კვების რაციონშიც რთავენ.
გარდა კვებითი ღირებულებისა, მნიშვნელოვანია მისი სწორად შენახვაც. არასწორ პირობებში ყველი სწრაფად იცვლის გემოს, ფერსა და სუნს. სწორედ ამიტომ, გამოცდილ დიასახლისებს საკუთარი მეთოდები აქვთ, რომლებიც პროდუქტს ხანგრძლივად უნარჩუნებს ხარისხს. მსგავსი პრაქტიკული რჩევები ხშირად გვხვდება სამზარეულოს პრაქტიკული რჩევების კატეგორიაში, სადაც ტრადიციული მეთოდები დეტალურად არის განხილული.
რატომ ფუჭდება ყველი სწრაფად
ყველი ბუნებრივი რძის პროდუქტია და გარემო პირობებზე ძალიან მგრძნობიარეა. მაღალი ტენიანობა, არასაკმარისი მარილიანობა ან ჰერმეტულად დაუცველი სივრცე მის გაფუჭებას აჩქარებს. განსაკუთრებით რთულია დიდი რაოდენობით ყველის შენახვა ზაფხულის სეზონზე, როდესაც ტემპერატურა მაღალია.
გამოცდილი დიასახლისები აღნიშნავენ, რომ სწორად მომზადებული წათხი ყველს იცავს:
ფერის ცვლილებისგან;
არასასიამოვნო სუნისგან;
ზედმეტი გამოშრობისგან;
გემოს დაკარგვისგან.
მსგავსი ტრადიციული მეთოდები აქტიურად გამოიყენება რძის პროდუქტების შენახვის პრაქტიკაში და დღემდე ეფექტიან საშუალებად მიიჩნევა.
როგორ მოვამზადოთ ყველის შესანახი წათხი
გამოცდილი დიასახლისების მეთოდის მიხედვით, თავდაპირველად ყველი უნდა დაიჭრას იმ ზომის ნაჭრებად, როგორი ზომითაც ქილაში მოთავსდება. მნიშვნელოვანია, რომ ამოღების დროს ნაჭრები მარტივად ამოდიოდეს და არ იშლებოდეს.
შემდეგ ყველი მჭიდროდ უნდა ჩალაგდეს ქილაში. მაგალითად, სამლიტრიან ქილაში დაახლოებით ორი კილოგრამი ყველი თავსდება.
წათხის მოსამზადებლად დაგჭირდებათ:
5 ლიტრი წყალი;
1 კილოგრამი მარილი;
1 ჩაის ჭიქა შაქარი;
0,5 ღვინის ჭიქა ძმარი.
ყველა ინგრედიენტი კარგად უნდა გაიხსნას წყალში. მიღებული სითხე დაასხით ქილებში ჩალაგებულ ყველს და დატოვეთ მთელი ღამის განმავლობაში.
დილით შეამჩნევთ, რომ ყველმა სითხის ნაწილი შეიწოვა. ამის შემდეგ ქილაში დარჩენილი წათხი კვლავ დაამატეთ, შემდეგ კი მჭიდროდ მოხუფეთ.
რატომ არის ეს მეთოდი ეფექტური
მარილიანი წათხი ყველს ბუნებრივად იცავს ბაქტერიებისა და ზედმეტი ტენიანობისგან. შაქარი გემოს დაბალანსებას უწყობს ხელს, ხოლო ძმარი შენახვის პროცესს კიდევ უფრო ეფექტურს ხდის.
ამ მეთოდის მთავარი უპირატესობა ის არის, რომ:
ყველი არ იცვლის ფერს;
არ კარგავს ბუნებრივ სურნელს;
დიდხანს ინარჩუნებს გემოს;
ტექსტურა რბილი და სასიამოვნო რჩება.
ტრადიციული შენახვის მეთოდები განსაკუთრებით პოპულარულია ქართული სამზარეულოს ტრადიციებში, სადაც პროდუქტის ბუნებრივი ხარისხის შენარჩუნებას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება.
როგორ შევინახოთ ქილები სწორ პირობებში
მოხუფული ქილები სასურველია შეინახოთ:
გრილ და ბნელ სივრცეში;
მზის პირდაპირი სხივებისგან მოშორებით;
სტაბილურ ტემპერატურაზე.
თუ ქილა უკვე გახსნილია, მისი მაცივარში მოთავსება რეკომენდებულია. ამ დროს მნიშვნელოვანია, რომ ყველი მუდმივად დაფარული იყოს წათხით.
მსგავსი რჩევები ხშირად გამოიყენება საკვების შენახვის ტრადიციულ მეთოდებში, რომლებიც დღემდე პრაქტიკულ და ეფექტურ საშუალებად ითვლება.
შეჯამება
ყველის სწორად შენახვა მხოლოდ პროდუქტის ხანგრძლივად შენარჩუნებას არ ნიშნავს — ეს მისი გემოს, არომატისა და ხარისხის დაცვაცაა. მარილიანი წათხის ტრადიციული მეთოდი დღემდე ერთ-ერთ ყველაზე სანდო საშუალებად მიიჩნევა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც დიდი რაოდენობით ყველის შენახვა გვჭირდება.
თუ ინსტრუქციას ზუსტად დაიცავთ, ყველი დიდხანს შეინარჩუნებს პირვანდელ ფერს, გემოსა და სურნელს, რაც ოჯახური მარაგის შექმნისთვის განსაკუთრებით პრაქტიკულია.
წყაროები
[1] Fox PF, Guinee TP, Cogan TM, McSweeney PLH. Fundamentals of Cheese Science. 2nd ed. New York: Springer; 2017.
[2] Walstra P, Wouters JTM, Geurts TJ. Dairy Science and Technology. 2nd ed. Boca Raton: CRC Press; 2005.
[3] Tamime AY, Robinson RK. Tamime and Robinson’s Yoghurt: Science and Technology. 3rd ed. Cambridge: Woodhead Publishing; 2007.
[4] Food and Agriculture Organization of the United Nations. Milk and Dairy Products in Human Nutrition. Rome: FAO; 2013.
