ხელოვნურად დამატებული შაქარი: რატომ იქცა ყოველდღიური საფრთხედ და როგორ ამოვიცნოთ ის პროდუქტებში
ბოლო წლებში სულ უფრო ხშირად ისმის შეფასება, რომ ხელოვნურად დამატებული შაქარი თანამედროვე კვების ერთ-ერთ ყველაზე პრობლემურ კომპონენტად იქცა. საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია მაშინ, როდესაც საუბარია მზა პროდუქტებზე, ნახევარფაბრიკატებსა და სასმელებზე, რომელთა შემადგენლობაც ხშირად იმაზე მეტ შაქარს შეიცავს, ვიდრე მომხმარებელს წარმოუდგენია. სწორედ ამიტომ, ყურადღება უნდა გამახვილდეს პროდუქტის ანოტაციაზე, ინგრედიენტების ჩამონათვალსა და მოხმარების ჩვევებზე. თემასთან დაკავშირებული სხვა მასალები ხელმისაწვდომია SheniSupra.ge-ზე, მათ შორის სტატიები პროდუქტის ეტიკეტის სწორად წაკითხვის შესახებ, რაც პირველივე ეტაპზე ეხმარება მომხმარებელს ინფორმირებული არჩევანის გაკეთებაში.
რატომ არის აუცილებელი ანოტაციისა და ინგრედიენტების სიის წაკითხვა
პროდუქტის შეფუთვაზე განთავსებული ანოტაცია გვაწვდის ინფორმაციას, თუ რამდენ შაქარს შეიცავს კონკრეტული პროდუქტი. პრაქტიკა აჩვენებს, რომ შაქარი ხშირად გვხვდება ისეთ პროდუქტებშიც, სადაც მისი არსებობა მოულოდნელია — მაგალითად, სხვადასხვა სახის საწებელში. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ კვებითი ღირებულების ცხრილის ნახვა, არამედ ინგრედიენტების სიის დეტალურად გაცნობა.
ინგრედიენტების ჩამონათვალში მოქმედებს მკაფიო წესი: პირველ ადგილზე ყოველთვის მითითებულია ის ინგრედიენტი, რომელიც პროდუქტში ყველაზე დიდი რაოდენობით არის წარმოდგენილი. თუ სია იწყება შაქრით, ეს მკაფიო სიგნალია, რომ პროდუქტი მაღალი შაქრიანობით გამოირჩევა და მისი მოხმარება სიფრთხილეს მოითხოვს. მსგავსი მაგალითები ხშირად არის განხილული SheniSupra.ge-ის მასალებში, რომლებიც ეძღვნება მზა საკვებში დამალულ შაქარს და მისი ამოცნობის პრაქტიკულ გზებს.
შაქრის მრავალსახეობა და მისი დამალული ფორმები
შაქარი მხოლოდ ერთ სახელწოდებას არ ატარებს. დღეისთვის ცნობილია დაახლოებით 60-მდე განსხვავებული დასახელება, რომლითაც იგი შეიძლება იყოს მითითებული ინგრედიენტების სიაში. ყველაზე ადვილად ამოსაცნობია, რა თქმა უნდა, თავად სიტყვა „შაქარი“, ასევე ნებისმიერი სახის სიროფი. მომხმარებლისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იცოდეს, რომ შაქარი შეიძლება სხვადასხვა ტექნოლოგიური მიზნისთვის გამოიყენებოდეს და ამიტომ განსხვავებული სახელებით ფიგურირებდეს.
ინგრედიენტების ჩამონათვალში ხშირად გვხვდება ისეთი სახელწოდებები, რომლებიც უცხოენოვანი დაბოლოებით გამოირჩევა და შაქრის ფორმებს აღნიშნავს. ამ ნიშნების ცოდნა მომხმარებელს ეხმარება გაარჩიოს პროდუქტის რეალური შემადგენლობა. ამ თემაზე დამატებითი ანალიზი წარმოდგენილია SheniSupra.ge-ის სტატიებში, რომლებიც განიხილავს ინგრედიენტების სიის ინტერპრეტაციის წესებს და შაქრის ალტერნატიულ სახელწოდებებს.
სასმელები — შაქრის ყველაზე მარტივი წყარო
დიდი რაოდენობით შაქრის მიღება განსაკუთრებით მარტივია სასმელის სახით. ტკბილი გაზიანი სასმელები, ლიმონათები, შაქრიანი ცივი ყავა და ენერგეტიკული სასმელები ხშირად შეიცავს მაღალ დოზებს, რომელთა მიღებაც შეუმჩნევლად ხდება. სწორედ ამიტომ, რეკომენდებულია მათი მოხმარების შეზღუდვა ან, შესაძლებლობის ფარგლებში, უშაქრო ალტერნატივების არჩევა.
მზა სასმელების შემთხვევაში არჩევანი ხშირად შეზღუდულია, თუმცა რესტორნებსა და კაფეებში მომხმარებელს ჩვეულებრივ აქვს შესაძლებლობა მოითხოვოს უშაქრო ან უსიროფო ვერსია. კვების ობიექტებში მსგავსი პრაქტიკის შესახებ ინფორმაცია და მომხმარებლის უფლებებზე მიმოხილვა არაერთხელ ყოფილა განხილული SheniSupra.ge-ის მასალებში, რომლებიც ეძღვნება კვების თანამედროვე ტენდენციებსა და მომხმარებლის არჩევანს.
„ჯანსაღი“ ალტერნატივები და მათი აღქმა
ბოლო წლებში პოპულარული გახდა ე.წ. „ჯანსაღი“ შაქრის ალტერნატივები, მათ შორის ქოქოსის შაქარი. მიუხედავად გავრცელებული წარმოდგენებისა, ასეთი პროდუქტები სისხლში შაქრის დონის მატებაზე ანალოგიურ გავლენას ახდენს, როგორც სტანდარტული შაქარი. შესაბამისად, მათი მოხმარება არ უნდა აღიქმებოდეს უპირობოდ უსაფრთხო არჩევანად. ამ საკითხის კრიტიკული განხილვა და ტერმინების განმარტება ხშირად გვხვდება SheniSupra.ge-ის ანალიტიკურ სტატიებში, რომლებიც ეძღვნება კვების მარკეტინგსა და მომხმარებლის მოლოდინებს.
ყოველდღიური ჩვევები და გარემო
პრაქტიკული ნაბიჯი, რომელსაც მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს მოხმარებაზე, არის სახლში არაჯანსაღი პროდუქტების არქონა. გარემო პირდაპირ მოქმედებს არჩევანზე და ამგვარი მიდგომა მკვეთრად ამცირებს მაღალი შაქრიანობის მქონე პროდუქტების მოხმარების ალბათობას. კვების ჩვევების ჩამოყალიბებაზე ორიენტირებული მასალები ხელმისაწვდომია SheniSupra.ge-ზე, მათ შორის სტატიები ოჯახური მენიუს დაგეგმვისა და ყოველდღიური არჩევანის შესახებ.
ბუნებრივად არსებული შაქარი და ხელოვნურად დამატებული შაქარი
მნიშვნელოვანია მკაფიოდ განვასხვავოთ ხელოვნურად დამატებული შაქარი იმ შაქრისგან, რომელიც ბუნებრივად გვხვდება პროდუქტებში, როგორიცაა ხილი და ბოსტნეული. ასეთ პროდუქტებში შაქართან ერთად ორგანიზმი იღებს უჯრედისს, ვიტამინებსა და მინერალებს, რაც მთლიანობაში განსხვავებულ კვებით კონტექსტს ქმნის. სწორედ ამ განსხვავებაზე აკეთებს აქცენტს SheniSupra.ge-ის არაერთი საგანმანათლებლო სტატია, რომელიც ეხმარება მკითხველს ბალანსირებული კვების უკეთ გააზრებაში.
წყაროები
World Health Organization. Guideline: Sugars intake for adults and children. Geneva: WHO; 2015.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. Carbohydrates in human nutrition. FAO Food and Nutrition Paper No. 66. Rome: FAO; 1998.
Harvard T.H. Chan School of Public Health. Added Sugar in the Diet. Boston: Harvard University; 2023.
European Commission. EU Food Information to Consumers Regulation (EU) No 1169/2011. Brussels: European Union; 2011.
