ნატურალური თაფლი: ღირებულება, თვისებები და ფალსიფიკაციის ამოცნობის გზები
თაფლი ერთ-ერთი ყველაზე ძვირფასი და მრავალსაუკუნოვანი საკვები პროდუქტია, რომელსაც განსაკუთრებული ადგილი უკავია როგორც ქართულ, ისე მსოფლიო კვებით კულტურაში. მისი პოპულარობა განპირობებულია არა მხოლოდ სასიამოვნო გემოთი, არამედ მაღალი კვებითი ღირებულებითა და მრავალფეროვანი ბიოლოგიური ნივთიერებების შემცველობით.
თაფლის კვებითი ღირებულება და ბუნებრივი თვისებები
ნატურალური თაფლის ღირებულება განისაზღვრება ადვილად ასათვისებელი შაქრების მაღალი შემცველობით, აგრეთვე ფიზიოლოგიურად სრულფასოვანი მინერალური ნივთიერებებით, ფერმენტებით, ვიტამინებითა და ბუნებრივი ანტიმიკრობული კომპონენტებით. სწორედ ამ შემადგენლობის წყალობით თაფლი ხელს უწყობს ნივთიერებათა ცვლის პროცესების გააქტიურებას და ტრადიციულ კვებაში ითვლება ორგანიზმის გამაძლიერებელ პროდუქტად.
ნატურალურ თაფლს ახასიათებს ბაქტერიოციდული და ანთების საწინააღმდეგო მოქმედება, აგრეთვე მატონიზირებელი ეფექტი. იგი ტრადიციულად გამოიყენება როგორც ყოველდღიური კვების ნაწილი და ხშირად მოიხსენიება ხალხურ გამოცდილებაზე დაფუძნებულ წყაროებში. თაფლი ასევე ასოცირდება ქსოვილების აღდგენის პროცესებთან და საჭმლის მომნელებელი სისტემის ფუნქციონირების მოწესრიგებასთან, რაც განაპირობებს მის პოპულარობას სხვადასხვა კულტურაში.
ფალსიფიცირებული თაფლის პრობლემა ბაზარზე
სამწუხაროდ, თანამედროვე ბაზარზე საკმაოდ ხშირად გვხვდება ფალსიფიცირებული თაფლი, რომელიც ვიზუალურად შეიძლება ჰგავდეს ნატურალურს, თუმცა მნიშვნელოვნად განსხვავდება შემადგენლობითა და თვისებებით. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ ნამდვილი და ხელოვნურად შეცვლილი თაფლის გარჩევის ძირითადი ნიშნები. პრაქტიკული რჩევები მსგავს საკითხებზე შეგიძლიათ იხილოთ SheniSupra.ge-ის პროდუქტების ხარისხის თემატურ გვერდზე.
ქვემოთ წარმოდგენილია რამდენიმე გავრცელებული და პრაქტიკაში გამოსაყენებელი მეთოდი, რომლებიც დაგეხმარებათ თაფლის ავთენტურობის შეფასებაში.
ნატურალური თაფლის ამოცნობის გზები
გამჭვირვალობა და ფერი
თაფლის ფერი მრავალფეროვანია და დამოკიდებულია მცენარეულ წყაროზე: ყვავილოვანი თაფლი, როგორც წესი, ღია ყვითელია; ცაცხვის თაფლი ქარვისფერ ელფერს ატარებს; იონჯის თაფლი თითქმის უფეროა, ხოლო წაბლის თაფლი მუქი, ყავისფერი. ნატურალური თაფლი გამჭვირვალეა, თუ მას ჩაშაქრება ჯერ არ დაწყებია. უნდა გვახსოვდეს, რომ გაცივებისთანავე თაფლი ჩაშაქრებას იწყებს, ამიტომ ზამთარში ნატურალური თაფლიც ხშირად დაბურული და გაუმჭვირვალეა. მინარევების შემცველი თაფლი, როგორიცაა შაქრის ან სახამებლის დამატებით მიღებული პროდუქტი, ჩვეულებრივ მღვრიეა და შესაძლოა ნალექიც შეინიშნებოდეს.
არომატი
ნამდვილი თაფლი გამოირჩევა მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი, ბუნებრივი არომატით, რომელიც არც ზედმეტად მძაფრია და არც სუსტი. შაქრის შემცველ ან ხელოვნურ თაფლს, როგორც წესი, არ აქვს გამოხატული სურნელი.
გემო
ნატურალური თაფლი არა მხოლოდ ტკბილია, არამედ მისი სიტკბო ოდნავ წვავს ყელს. ფალსიფიცირებული, შაქრიანი თაფლის გემო კი უფრო ახლოსაა შაქრიანი წყლის ერთგვაროვან სიტკბოსთან.
სიბლანტე და „ძაფის“ ტესტი
თუ თაფლს კოვზით ამოიღებთ და იგი ნატურალურია, წარმოიქმნება გრძელი, დაახლოებით 10–12 სანტიმეტრის „ძაფი“, რომელიც დიდხანს არ წყდება. კოვზის დატრიალებისას თაფლი ზედ ეხვევა. ძაფის გაწყდომის შემდეგ ზედაპირზე ჩნდება პატარა ბორცვი, რომელიც ნელ-ნელა გასწორდება.
წყალში გახსნა
ერთი სუფრის კოვზი თაფლი გახსენით ერთ ჩაის ჭიქა ცხელ წყალში. ნატურალური თაფლი მთლიანად გაიხსნება და ნალექს არ წარმოქმნის. მიღებული ხსნარი არ აიმღვრევა, თუ მას ცოტაოდენ სპირტს დავუმატებთ.
ცეცხლის ტესტი ქაღალდზე
თაფლის თხელი ფენა წაუსვით ფურცელს ისე, რომ კიდეები თავისუფალი დარჩეს, შემდეგ ფურცელს ცეცხლი წაუკიდეთ. თუ ცეცხლი ჩაქრება, თაფლი ნატურალურია; თუ მთელი ფურცელი დაიწვა, პროდუქტი ფალსიფიცირებულია.
სახამებლის შემოწმება
თაფლის წვეთს მოაყარეთ ცოტაოდენი სახამებელი. თუ იგი თეთრ ნაფიფქად დარჩა, თაფლი ნატურალურია.
ჩაის ნაყენში გახსნა
სუსტ და თბილ ჩაის ნაყენს დაუმატეთ მცირე რაოდენობით თაფლი. ნატურალური თაფლის შემთხვევაში ჩაი გამუქდება, თუმცა ნალექი არ წარმოიქმნება. მსგავსი პრაქტიკული მეთოდები განხილულია SheniSupra.ge-ის სამზარეულოს რჩევების კატეგორიაში.
სეზონურობა და თაფლის მდგომარეობა
თუ ზამთარში ან ადრე გაზაფხულზე ბაზარზე თხევად და სრულად გამჭვირვალე თაფლს გთავაზობენ, მიზანშეწონილია სიფრთხილე. თხევადი თაფლი ზამთარში იშვიათობაა და მხოლოდ გარკვეული სახეობები, მაგალითად აკაციისა და წაბლის თაფლი, რომლებშიც ფრუქტოზის შემცველობა მაღალია, ინარჩუნებს თხევად მდგომარეობას გაზაფხულამდე. უმეტეს შემთხვევაში თაფლი ზამთარში ჩაშაქრებას იწყებს და გამჭვირვალობას კარგავს.
თუ ზამთრის პერიოდში თაფლს შებურული ფერიც კი არ დაკრავს, იგი შესაძლოა იყოს ხელოვნური ან მიღებული ფუტკრების შაქრის სიროფით გამოკვების შედეგად. არსებობს კიდევ ერთი ვარიანტი: თაფლი შეიძლება ნატურალური იყოს, მაგრამ ჩაშაქრების შემდეგ ხელოვნურად გააცხელეს გასადნობად. ასეთ შემთხვევაში პროდუქტი კარგავს თავის ბუნებრივ თვისებებს და აღარ წარმოადგენს იმ ღირებულებას, რაც ნატურალურ, დაუმუშავებელ თაფლს ახასიათებს. თაფლის ტიპებისა და მათი თავისებურებების შესახებ დამატებითი მასალები ხელმისაწვდომია SheniSupra.ge-ის თაფლისა და მეფუტკრეობის თემატურ გვერდზე.
დასკვნა
თაფლი უნიკალური ბუნებრივი პროდუქტია, რომლის ხარისხი და ავთენტურობა განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს. ნატურალური თაფლის ამოცნობა შესაძლებელია ვიზუალური, გემოვნური და მარტივი პრაქტიკული ტესტების საშუალებით. მომხმარებლის ინფორმირებულობა წარმოადგენს საუკეთესო გზას, რათა თავიდან ავიცილოთ ფალსიფიცირებული პროდუქტის შეძენა და შევინარჩუნოთ ის კულტურული და კვებითი ღირებულება, რაც თაფლს საუკუნეების განმავლობაში გააჩნდა.
წყაროები
Crane E. Honey: A Comprehensive Survey. London: Heinemann; 1975.
White JW. Composition of Honey. In: Crane E, editor. Honey: A Comprehensive Survey. London: Heinemann; 1975. p. 157–206.
Bogdanov S, Jurendic T, Sieber R, Gallmann P. Honey for nutrition and health: a review. J Am Coll Nutr. 2008;27(6):677–689.
Codex Alimentarius Commission. Codex Standard for Honey (CODEX STAN 12-1981). Rome: FAO/WHO; revised 2001.
