მსოფლიო სურსათის ფასები ნოემბერში 2023 წლის აპრილის შემდეგ ყველაზე მაღალ ნიშნულზე გაიზარდა
მსოფლიო ბაზარზე სურსათის ფასები ნოემბერში გაიზარდა და 2023 წლის აპრილის შემდეგ ყველაზე მაღალ ნიშნულს მიაღწია. ამის შესახებ გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებულმა მონაცემებმა აჩვენა. ორგანიზაციის სურსათის ფასების ინდექსი, რომელიც საერთაშორისო ბაზარზე ძირითადი სასურსათო საქონლის ფასების ყოველთვიურ ცვლილებას ასახავს, ნოემბერში საშუალოდ 127,5 პუნქტს გაუტოლდა. ეს ოქტომბრის მაჩვენებელზე 0,5 პროცენტით მეტია, ხოლო 2023 წლის ნოემბერთან შედარებით ინდექსი 5,7 პროცენტით გაიზარდა.
მსოფლიო სასურსათო ბაზრებზე მიმდინარე ცვლილებებისა და სხვადასხვა პროდუქტის ფასების შესახებ დამატებითი ინფორმაციისთვის იხილეთ მასალა სურსათის ფასების ცვლილებების შესახებ.
ფასების ზრდის მთავარი მიზეზი მცენარეული ზეთები გახდა
ნოემბერში ფასების საერთო ზრდა ძირითადად მცენარეული ზეთებისა და რძის პროდუქტების გაძვირებამ განაპირობა. ამ ჯგუფებში ფასების მატებამ ოდნავ გადააჭარბა ხორცის, მარცვლეულისა და შაქრის საერთაშორისო კოტირებების შემცირების გავლენას.
განსაკუთრებით მკვეთრი ცვლილება მცენარეული ზეთების ბაზარზე დაფიქსირდა. სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის მცენარეული ზეთების ფასების ინდექსი ნოემბერში ოქტომბერთან შედარებით 7,5 პროცენტით გაიზარდა და 2022 წლის ივლისის შემდეგ ყველაზე მაღალ დონეს მიაღწია. წლიურ ჭრილში კი ამ ინდექსის მაჩვენებელი 32 პროცენტით იყო გაზრდილი.
მცენარეული ზეთების გაძვირება რამდენიმე სახეობის პროდუქტის საერთაშორისო კოტირებების მატებას უკავშირდებოდა. გაიზარდა პალმის, სოიოს, რაფსისა და მზესუმზირის ზეთების ფასები. პალმის ზეთის შემთხვევაში ბაზარზე გავლენა მოახდინა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ჭარბი ნალექის გამო წარმოების შემცირების მოლოდინმა, ხოლო სოიოს ზეთის ფასებზე გლობალური იმპორტის მოთხოვნის ზრდამ იმოქმედა.
მცენარეული ზეთების გამოყენებისა და მათი განსხვავებების შესახებ მკითხველისთვის საინტერესოა ასევე მცენარეული ცხიმების შესახებ ინფორმაცია.
რძის პროდუქტების ფასებიც გაიზარდა
Აგვისტოში რძის პროდუქტების ფასების ინდექსმა ივნისთან შედარებით 0,6 პროცენტით მოიმატა. წლიურ ჭრილში ზრდამ 20,1 პროცენტი შეადგინა. ორგანიზაციის შეფასებით, ცვლილებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა რძის ფხვნილის, განსაკუთრებით სრულცხიმიანი რძის ფხვნილის, საერთაშორისო მოთხოვნის აღდგენამ.
Აგვისტოში კარაქის ფასებმა ახალი რეკორდული მაჩვენებელიც დააფიქსირა. ამის ერთ-ერთ მიზეზად დასავლეთ ევროპაში ძლიერი მოთხოვნა და შეზღუდული მარაგები დასახელდა. ასევე გაიზარდა ყველის ფასები, რასაც საექსპორტო მიწოდების შეზღუდული შესაძლებლობები და მოთხოვნის ზრდა უკავშირდებოდა.
რძისა და რძის პროდუქტების საერთაშორისო ბაზრის შესახებ დამატებითი მასალა შეგიძლიათ იხილოთ სტატიაში რძისა და რძის პროდუქტების შესახებ.
მარცვლეულის ფასები შემცირდა
მცენარეული ზეთებისა და რძის პროდუქტებისგან განსხვავებით, ნოემბერში მარცვლეულის საერთაშორისო ფასები შემცირდა. მარცვლეულის ფასების ინდექსი ოქტომბერთან შედარებით 2,7 პროცენტით დაეცა, ხოლო 2023 წლის ნოემბერთან შედარებით 8 პროცენტით ნაკლები იყო.
ხორბლის საერთაშორისო ფასებზე გავლენა მოახდინა საერთაშორისო იმპორტის მოთხოვნის შესუსტებამ და სამხრეთ ნახევარსფეროში მიმდინარე მოსავლის აღების შედეგად მიწოდების ზრდამ. ასევე მნიშვნელოვანი იყო მომავალი მოსავლის პირობებთან დაკავშირებული პროგნოზები ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ძირითად ექსპორტიორ ქვეყნებში.
მარცვლეულის ბაზრისა და მისი ძირითადი სახეობების შესახებ დამატებითი ინფორმაცია იხილეთ სტატიაში რა უნდა ვიცოდეთ მარცვლეულის შესახებ.
ხორცისა და შაქრის ფასები შემცირდა
Აგვისტოში ხორცის ფასების ინდექსი ივნისთან შედარებით 0,8 პროცენტით შემცირდა, თუმცა წლიურ ჭრილში კვლავ 5,9 პროცენტით მაღალი იყო. შემცირება ძირითადად ევროკავშირში ღორის ხორცის კოტირებების ვარდნას უკავშირდებოდა, რასაც საკმარისი მიწოდება და შედარებით სუსტი მოთხოვნა განაპირობებდა. ოდნავ შემცირდა ასევე ცხვრისა და ფრინველის ხორცის საერთაშორისო ფასები, მაშინ როდესაც მსხვილფეხა პირუტყვის ხორცის კოტირებები ძირითადად სტაბილური შაქრის საერთაშორისო ფასების ინდექსი აგვისტოში ივნისთან შედარებით 2,4 პროცენტით შემცირდა. წლიურ ჭრილში კლება 21,7 პროცენტი იყო. ფასების შემცირებაზე გავლენა მოახდინა ინდოეთსა და ტაილანდში შაქრის ლერწმის გადამუშავების სეზონის დაწყებამ და ბრაზილიის მომავალი მოსავლის პერსპექტივებთან დაკავშირებული გაუმჯობესებული მოლოდინების გაჩენამ.
საერთაშორისო ფასების ცვლილება მნიშვნელოვანია იმ ფონზე, რომ მსოფლიო სასურსათო ბაზარზე ერთდროულად რამდენიმე ურთიერთსაპირისპირო ფაქტორი მოქმედებს: კონკრეტული პროდუქტების მიწოდების ცვლილება, მოსავლის პროგნოზები, იმპორტის მოთხოვნა, ამინდი და წარმოების სეზონურობა.
რატომ არის სურსათის ფასების ინდექსი მნიშვნელოვანი?
სურსათის ფასების ინდექსი ასახავს საერთაშორისო ბაზარზე ფართოდ ვაჭრობადი სასურსათო საქონლის ძირითადი ჯგუფების ფასების ყოველთვიურ ცვლილებას. ინდექსში გაერთიანებულია ხუთი ძირითადი მიმართულება: მარცვლეული, მცენარეული ზეთები, რძის პროდუქტები, ხორცი და შაქარი.
ამ ინდექსის ზრდა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში მაღაზიებში სურსათის ფასები იმავე პროცენტით იზრდება. ინდექსი საერთაშორისო სასაქონლო ბაზრის ფასების საზომია, ხოლო საბოლოო სამომხმარებლო ფასი თითოეულ ქვეყანაში დამოკიდებულია სხვა ფაქტორებზეც, მათ შორის ტრანსპორტირების, წარმოების, გადასახადების, ვალუტის კურსისა და ადგილობრივი მიწოდების ხარჯებზე.
ამიტომ საერთაშორისო ფასების ცვლილების შეფასებისას მნიშვნელოვანია ცალკეული სასურსათო ჯგუფების დინამიკის ერთმანეთისგან გამიჯვნა.
შეჯამება
ნოემბერში მსოფლიო სურსათის ფასების ინდექსმა 127,5 პუნქტი შეადგინა და 2023 წლის აპრილის შემდეგ ყველაზე მაღალ ნიშნულს მიაღწია. საერთო ზრდის მთავარი მამოძრავებელი მცენარეული ზეთებისა და რძის პროდუქტების გაძვირება იყო. ამავე პერიოდში შემცირდა მარცვლეულის, ხორცისა და შაქრის ფასების ინდექსები.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მცენარეული ზეთების 7,5-პროცენტიანი თვიური ზრდა, მაშინ როდესაც რძის პროდუქტების ფასები 0,6 პროცენტით გაიზარდა. მიუხედავად ხორცისა და შაქრის ფასების კლებისა, ცალკეულ ჯგუფებში ფასების მატებამ საერთო ინდექსის ზრდა განაპირობა.
მსოფლიო სასურსათო ბაზრის შემდგომი დინამიკა, მათ შორის მოსავლის პროგნოზები, საერთაშორისო მოთხოვნა და წარმოების პირობები, კვლავ მნიშვნელოვან ფაქტორებად რჩება, რომლებიც მომავალში სხვადასხვა საკვები პროდუქტის ფასებზე მოახდენს გავლენას.
წყაროები
Food and Agriculture Organization of the United Nations. Rising vegetable oil quotations push FAO Food Price Index slightly higher in November [Internet]. Rome: FAO; 2024 Dec 6 [ციტირებულია: 2026 Sep 2]. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org/newsroom/detail/rising-vegetable-oil-quotations-push-fao-food-price-index-slightly-higher-in-november/
Food and Agriculture Organization of the United Nations. FAO Food Price Index [Internet]. Rome: FAO; 2026 [ციტირებულია: 2026 Sep 2]. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org/worldfoodsituation/FoodPricesIndex/en/
Food and Agriculture Organization of the United Nations. Food Outlook: Biannual report on global food markets. November 2024 [Internet]. Rome: FAO; 2024 [ციტირებულია: 2026 Sep 2]. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org/3/cd1158en/cd1158en.pdf
Food and Agriculture Organization of the United Nations. The measure of world food prices rose in April for first time in a year [Internet]. Rome: FAO; 2023 May 5 [ციტირებულია: 2026 Sep 2]. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org/newsroom/detail/the-measure-of-world-food-prices-rose-in-april-for-first-time-in-a-year/
